Homeopathie - Hoe ik er naar ben gaan kijken

Als je mij een paar jaar geleden had gevraagd wat ik van homeopathie vond, had ik waarschijnlijk ook iets gezegd als: “ja, reuze-interessant, mijn oma gebruikte het altijd. Maar wel een beetje vaag. Wetenschap enzo” Verdunningen zonder moleculen, middelen die niet meetbaar zijn, verhalen die niet lekker passen in hoe we geleerd hebben te denken over ziekte en gezondheid.

En eerlijk: ik snap heel goed waarom veel mensen het complete quatsch vinden.

Toch ben ik me er steeds meer in gaan verdiepen. Niet omdat ik ineens alles geloofde, maar juist omdat ik merkte dat het schuurt. En waar het schuurt, zit vaak iets interessants.

Wat me gaandeweg begon op te vallen, is dat homeopathie eigenlijk niet zozeer een andere behandeling is, maar een andere manier van kijken.

In de reguliere geneeskunde denken we meestal lineair. Er is een oorzaak, die veroorzaakt schade, en die schade proberen we op te lossen. Dat werkt fantastisch bij veel dingen. Als je je been breekt, wil je geen filosofisch gesprek over de betekenis van de breuk — dan wil je een arts die het recht zet. Met gips, waarop getekend kan worden.

Maar bij veel klachten werkt dat lineaire denken minder goed. Chronische pijn, terugkerende ontstekingen, vermoeidheid, vage klachten waarvoor geen duidelijke oorzaak te vinden is. Dan kom je al snel in een rondje terecht van onderzoeken, labels en symptoombestrijding, zonder dat het gevoel ontstaat dat er echt iets verandert.

Homeopathie vertrekt vanuit een ander uitgangspunt.

Niet: wat is er kapot?
Maar: hoe reageert dit lichaam, deze mens, op wat er speelt?

Ziekte is dan geen fout, maar een proces. Symptomen zijn geen vijand, slechts signalen. Soms onhandig, soms pijnlijk, maar niet willekeurig. Ze laten iets zien over hoe iemand probeert zichzelf in evenwicht te houden.

Wat me daarbij raakte, is dat homeopathie niet denkt in rechte lijnen, maar in cycli. Klachten komen en gaan, verergeren en verbeteren, verschuiven van vorm of plek. Net als in het leven zelf eigenlijk. Spanning, ontlading, herstel. En soms blijft iemand hangen in zo’n cyclus, alsof het systeem zijn uitweg niet meer vindt.

De grondlegger van de klassieke homeopathie, Samuel Hahnemann, was daar opvallend bescheiden in. Hij probeerde niet alles te verklaren. Hij zei eigenlijk: ik weet niet precies hoe het werkt, maar ik zie dat het werkt als ik zorgvuldig kijk en observeer. Dat is iets heel anders dan roepen dat je dé waarheid in handen hebt.

Daar begint meteen ook het probleem voor veel mensen. Want we zijn gewend geraakt aan verklaringen, aan mechanismen, aan bewijs in grafieken en gemiddelden. Dat denken heeft diepe wortels, onder andere bij filosofen als Immanuel Kant, die ons geleerd hebben om de wereld te begrijpen in oorzaak en gevolg, meetbaarheid en logica.

Homeopathie past daar slecht in. Ze is individueel, kwalitatief en fenomenologisch. Wat telt, is hoe iets zich toont bij deze persoon, op dit moment. Twee mensen met dezelfde diagnose kunnen dus een totaal ander beeld laten zien — en ook een ander middel krijgen.

Dat maakt haar kwetsbaar. Het laat zich niet makkelijk vangen in protocollen of grootschalige studies. En het vraagt iets wat we een beetje verleerd zijn: aandacht, vertraging en het verdragen van niet-weten.

Voor mij zit daar juist de waarde. Niet omdat homeopathie alles kan oplossen, en ook niet omdat ze de reguliere geneeskunde zou moeten vervangen. Maar omdat ze ruimte laat voor samenhang. Voor het idee dat lichaam, geschiedenis, stress, emoties en context niet los van elkaar staan.

Ik gebruik homeopathie daarom niet als een wondermiddel, maar als een manier om samen te kijken: wat vertelt dit geheel eigenlijk? Soms helpt een middel daarbij om beweging te brengen. Soms is het vooral het kijken zelf dat iets opent.

Misschien is dat ook waarom homeopathie zoveel weerstand oproept. Ze ondermijnt het idee dat alles maakbaar is. Dat ziekte altijd bestreden moet worden. Dat we volledige controle kunnen hebben over het leven.

En dat is ongemakkelijk.

Maar voor mij voelt het eerlijk. Menselijk. En uiteindelijk ook hoopgevend: niet omdat alles oplosbaar is, maar omdat herstel soms begint bij het herkennen van wat er al gebeurt — in plaats van het wegdrukken ervan.